Wodynie

SOŁECTWO WODYNIE.

    Wodynie położone są na Mazowszu na trasie Siedlce- Stoczek Łukowski przy drodze wojewódzkiej nr 803. Istnienia większości miast, miasteczek, osad i wsi w zawiślańskiej części Ziemi Czerskiej możemy się doszukać w czasach przedhistorycznych. Świadczy o tym fakt, że życie ludzi toczyło się wtedy nad rzekami. Prastara osada Wodynie powstała nad rzeczką nazywaną w średniowieczu Wodynią od wyrazu woda, z dodanym przyrostkiem –ynia (obecnie Wodynką). Z czasem miano rzeki przeniesiono na nazwę miejscową, czyli miejscowość przybrała nazwę Wodynia. Na zamożnej i bogatej wtedy Ziemi Czerskiej kwitł handel drewnem, skórami, zbożem, łojem, woskiem, miodem i smołą. Intensywny rozwój trwał aż do wojen szwedzkich. Dopiero zniszczenia w latach 1655-1660 zahamowały handel. Większość miasteczek, osad i wsi została zniszczona i wyludniona. Wojna dotknęła także Ziemię Wodyńską, Wodynia (miasteczko) zostało spalone. Większość mieszkańców wymordowali Szwedzi. Przy życiu pozostało ok. 50 osób. W 1573 roku Wodynia otrzymała prawa miejskie, które utraciła za udział mieszkańców w powstaniu styczniowym w 1864 roku. W XV i XVI wieku miejscowość należała do Wodyńskich, następnie w XVI w. do Głoskowskich, w XVII Żabickich i Wybranowskich, w XVIII – XIX w. do Załuskich. W 1880roku Wodynie miały 34 domy i 312 mieszkańców. Ostatnimi właścicielami majątku, do 1946 roku byli Newelscy. W ich majątku działała gorzelnia, wzniesiona w latach 80 XIX w, która zachowała się do tej pory. wodynie-gorzelnia

Dwór nie ocalał, został rozebrany po rozparcelowaniu majątku przez władze PRL. Z zabudowy dworskiej możemy podziwiać tylko park i, a nim zbudowaną w 1854 roku kaplicę grobową Załuskich, następnie Newelskich. W 1888 roku majątek był własnością Wiktora Newelskiego. W 1906 r. władał nim Jan Newelski, który także pełnił funkcję sekretarza koła Polskiej Macierzy Szkolnej. Pozostałością cmentarza na terenie parku są nagrobki Jana Filipa Carossiego-włoskiego geologa czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego zmarłego na cholerę w dniu 2 lutego 1799 roku oraz Kazimierza Roszkowskiego, rotmistrza grodzieńskiego zmarłego 1833 roku. Po III rozbiorze Polski ziemie leżące pomiędzy Wisłą a Bugiem dostały się pod panowanie Austrii, która zajmowała je do 1809 r. Jednym z pierwszych dekretów było podzielenie zabranego obszaru na powiaty. Wtedy utworzono powiat siedlecki, w skład którego wchodziły Wodynie. W czasie powstania listopadowego w nocy z 9 na 10 kwietnia 1831 roku we dworze kwaterował z przedstawicielami Rządu Narodowego gen. Ignacy Prądzyński. Stąd o świcie wyruszył z wojskiem, by stoczyć zwycięską bitwę pod Domanicami i Iganiami. W czasie powstania styczniowego nocował tutaj ok. 20 grudnia 1863 roku oddział powstańczy gen. Michała Heydenreicha ps. Kruk w drodze na południe do powiatu łukowskiego. W centrum Wodyń wyróżnia się sylwetką drewniany kościół parafialny pw. św. Piotra i św. Pawła. W Wodyniach możemy zobaczyć pomnik na skraju parku dworskiego obok sklepu GS ,,SCH”, pomnik- kopiec przy skrzyżowaniu z drogą do Kamieńca oraz tablica przed urzędem gminy.wodynie-tablica

Zostały wzniesione ku pamięci bohaterskich obrońców Ojczyzny przed bolszewikami, wydarzeń wojennych II wojny światowej. W wyniku działań wojennych we wrześniu 1939 roku Wodynie podobnie jak inne okoliczne wsie zostały zniszczone. Spaleniu uległy mieszkania i budynki gospodarcze z żywym inwentarzem i zbożem. Klęska ta nie ominęła ludności cywilnej. W Wodyniach w czasie tych wydarzeń spaliło się żywcem lub udusiło dymem 24 osoby cywile, w tym 9 dzieci. Zginęło również 11 osób zastrzelonych przez Wehrmacht. W latach okupacji niemieckiej Wodynie były terenem ożywionej działalności partyzanckiej oraz miejscem licznych pacyfikacji ze strony okupanta. 28 marca 1974 roku o godz. 1215 w wyniku nieostrożnej zabawy dziecka miał miejsce tragiczny w skutkach pożar Wodyń, podczas którego zginęła jedna osoba. Spaleniu uległo ponad 70 budynków. Pożar zagrażał również kościołowi parafialnemu. Przy wyjeździe w kierunku Siedlec, po lewej stronie stoi wiatrak-koźlak. wodynie-wiatrak

Obiekt ten nie został wpisany do rejestru zabytków. Został wybudowany w Białowieży pod koniec XIX wieku, do Wodyń przywieziony w 1920 roku. Wysokość wiatraka wynosi 12 m, szerokość 6m, a długość skrzydeł wynosiła 3m. Jest w słabym stanie technicznym. Niedługo stanie się wspomnieniem w historii tej miejscowości.